Mazkur qissada Lev Tolstoy nafaqat Kavkaz urushidagi tarixiy vogelikni, balki inson tabiatining zulmat va ziyo o'rtasidagi ezgu ku-rashini tasvirlaydi. Hojimurod ikki yol orasida qolgan, milliy ozodlik va shaxsiy fidokorlik yolida yurak yutib harakat qilgan mard qahra-mondir. Bir tarafda - rus imperiyasining mustamlakachilik mashinasi, ikkinchi tarafda - ichki xiyonatlar va siyosiy makkorliklardan g'amzaga aylangan milliy muhit. Tolstoy bu asarda nafaqat urushning tashqi ko'rinishlarini, balki uning inson galbida goldiradigan yaralari, oliyjanoblik va shafqatsiz-likning o'zaro to qnashuvini chuqur falsafiy va badily mahorat bilan ochib beradi. Hojimurod - bu bir shaxsning taqdiri orqali butun bir millat, davr va inson gadr-qimmatining kurashi haqidagi dostondir.