Yozuvchi Luqmon Bo‘rixonning “Jaziramadagi odamlar” romanida cho‘lquvarlarning hayotiy kechinmalari ifoda etilgan. Asarning g‘oyat go‘zal va jozibali badiiy tili beixtiyor o‘ziga rom qiladi. Romanning bosh qahramoni Lolaxon ovloq cho‘l qo‘yniga kelin bo‘lib tushgan. Uning achchiq qismati hech bir kitobxonni befarq qoldirmaydi. Sevgi-sadoqat, xiyonat va nafrat kabi mangu tuyg‘ularni yozuvchi o‘ziga xos uslubda tasvirlagan. Bu romanda to‘la-to‘kis salbiy yoki mutlaqo ijobiy obraz yo‘q. Asardagi har bir obrazning xatolari bilan birga fazilatlari ham borligi romanning yanada ta’sirchan bo‘lishiga olib kelgan. Muallif o‘tgan asrning eng og‘riqli davrini kichik obraz Samad tilidan hikoya qilgan. Har qanday davrda ham inson qadr-qimmati, shaxsiyati, oriyati hamma narsadan ustun bo‘lishi lozimligini, aks holda insonlar o‘rtasidagi axloqiy munosabat barbod bo‘lishi mumkinligini Lolaxon timsoli orqali anglatgan. Adib Lolaxonning taqdiri va o‘zlashtirilgan yer misolida inson tabiatini sun’iylashtirishga urinishning fojiaviy oqibatlarini ochib bergan. Ayrim insonlarning tomirida qon bo‘lib oqayotgan soxtalik, riyokorlikni ayovsiz fosh qiladi.